พื้นที่สีเขียว–น้ำ ลดอุณหภูมิเมืองได้จริงแค่ไหน?
การศึกษาประสิทธิภาพของ “โครงสร้างพื้นฐานสีเขียว–น้ำเงิน (Green–Blue Infrastructure: GBI)” ในการช่วยลดอุณหภูมิเมือง โดยประเมินจากค่าการลดอุณหภูมิ (องศาเซลเซียส) เพื่ออธิบายศักยภาพในการบรรเทาปัญหา เกาะความร้อนเมือง
ผลการศึกษาพบว่า พื้นที่สีเขียว–น้ำแต่ละประเภทให้ผลลดอุณหภูมิแตกต่างกันอย่างชัดเจน ได้แก่
- แหล่งน้ำและพื้นที่สีเขียวขนาดใหญ่ เช่น สวนพฤกษศาสตร์ และพื้นที่ชุ่มน้ำ ให้ผลลดอุณหภูมิสูงสุด ประมาณ 4.7–4.9°C เนื่องจากบทบาทของน้ำและพืชพรรณหนาแน่นในการให้ร่มเงาและการระเหยน้ำ
- พื้นที่สีเขียวเชิงเส้น เช่น ต้นไม้ริมถนน และแนวพื้นที่สีเขียวริมคลองหรือแม่น้ำ สามารถลดอุณหภูมิได้ประมาณ 3.8–4.1°C และเหมาะอย่างยิ่งกับพื้นที่เมืองหนาแน่นที่มีข้อจำกัดด้านที่ดิน
- พื้นที่สีเขียวบนอาคาร เช่น ผนังเขียวและหลังคาเขียว ช่วยลดอุณหภูมิได้ประมาณ 3.5–4.1°C สนับสนุนการปรับตัวต่อความร้อนในระดับอาคารและระดับย่าน
- พื้นที่สีเขียวขนาดเล็กและกึ่งสาธารณะ เช่น สนามเด็กเล่น พื้นที่สาธารณะที่ชุมชนดูแลร่วมกัน และพื้นผิวซึมน้ำได้ ให้ผลลดอุณหภูมิประมาณ 2.2–3.3°C แม้ผลจะต่ำกว่า แต่สามารถเพิ่มประสิทธิภาพได้เมื่อเชื่อมโยงเป็นเครือข่าย
- พื้นที่ผสมผสานสีเขียวและน้ำ เช่น สวนรับน้ำฝนและบ่อหน่วงน้ำ ให้ผลลดอุณหภูมิสูงกว่าพื้นที่สีเขียวเพียงอย่างเดียว และช่วยจัดการน้ำควบคู่กับการลดความร้อน
โดยสรุป งานวิจัยชี้ให้เห็นว่า พื้นที่สีเขียว–น้ำสามารถช่วยลดอุณหภูมิเมืองได้ตั้งแต่ประมาณ 2.2 ถึง 4.9°C ขึ้นอยู่กับประเภทและการออกแบบ
ข้อค้นพบนี้สะท้อนว่า การรับมือความร้อนเมืองไม่ควรพึ่งพามาตรการใดมาตรการหนึ่ง แต่ควรมุ่งสู่ การวางแผนเครือข่ายพื้นที่สีเขียว–น้ำในหลายระดับ ตั้งแต่อาคาร ถนน ย่าน ไปจนถึงระดับเมือง
งานวิจัยจึงตอกย้ำว่า พื้นที่สีเขียว–น้ำไม่ใช่เพียงองค์ประกอบด้านภูมิทัศน์ แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการสร้างเมืองเย็นและเมืองยืดหยุ่นต่อคลื่นความร้อนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง (References)
- Kumar, P., Debele, S. E., Khalili, S., Halios, C. H., Sahani, J., Aghamohammadi, N., Andrade, M. F., Athanassiadou, M., Bhui, K., Calvillo, N., Cao, S.-J., Coulon, F., Edmondson, J. L., Fletcher, D., de Freitas, E. D., Guo, H., Hort, M. C., Katti, M., Kjeldsen, T. R., Lehmann, S., Locosselli, G. M., Malham, S. K., Morawska, L., Parajuli, R., Rogers, C. D. F., Yao, R., Wang, F., Wenk, J., & Jones, L. (2024).
- Urban heat mitigation by green and blue infrastructure: Drivers, effectiveness, and future needs. The Innovation, 5(2), 100588.